Voor onze derde aflevering dit jaar voor de rubriek ‘OpenBoek’ trokken we – ná de eerdere interviews met collega’s uit Vlaanderen en Brussel – richting Wallonië. Daar, tussen Luik en Maastricht, hielden we halt in Visé, of pour les flamands: Wezet. Dit bijzonder gezellige stadje met 17.000 inwoners is al sinds meer dan 100 jaar de thuishaven van Papeterie, Librairie & Maroquinerie A. Wagelmans.





De geïnterviewde van dienst, Marc Wagelmans (63), kan je makkelijk in één woord typeren, dat gelukkigerwijs in de beide landstalen met dezelfde betekenis bestaat: aimabel. Mocht er ooit aan gedacht worden om een standbeeld op te richten van ‘Le Papetier’, dan zou Marc Wagelmans perfect model kunnen staan. Niet omwille van zijn gespierde torso, maar zoals dat bij echte grote kunstwerken is, om de ziel en het hart. Deze man ademt papier en schrijfwaren, van generatie op generatie. Want inmiddels is Marc de vierde in de rij die deze prachtige familiezaak in de regio van de Basse-Meuse (Beneden-Maas) verderzet. Sterker nog, je voelt het als je de zaak binnenkomt, én je bent er nog meer van doordrongen als je buitengaat: dit is een familiale onderneming, in de meest sentimentele betekenis van het woord.
Schreven we in een eerder geplaatst artikel dat André Brogniez (Bronyl) het geheugen van de sector genoemd mag worden, dan maakt Marc Wagelmans moeiteloos aanspraak op de titel van ‘langetermijngeheugen’ van de sector. Het was in 1910 dat zijn overgrootouders – Monsieur et Madame Wagelmans-Cerfontaine – op hetzelfde adres van vandaag, van start gingen met een papeterie, annex schoenenzaak en tabakswinkel. Marc Wagelmans vervoegde in 1975 de rangen van het familiebedrijf, na zijn diploma behaald te hebben van ‘Toegepaste Economische Wetenschappen’ aan de K.U.Leuven en een speciale licentie ‘Administratie & Beheer’.
Marc Wagelmans: “ Wij zijn inderdaad al sinds 1910 gevestigd aan de rue du Pont in Visé. Al moet ik er wel meteen aan toevoegen dat de zaak tijdens de periode van het interbellum verhuisde naar de Place Reine Astrid. De reden daarvan is mij tot op de dag van vandaag niet duidelijk. Hoe dan ook, het is mijn vader, Albert Wagelmans, die de zaak terug naar het oorspronkelijke adres bracht. Mijn vader was nauwelijks 14 jaar – op dat moment humaniorastudent Latijn-Griekse – toen hij, door omstandigheden in de zaak belandde. Mijn grootvader is relatief jong gestorven, zodat zijn drie zonen als vanzelfsprekend in de zaak ‘gedropt’ werden. Het is dan ook met veel respect dat ik kan zeggen dat mijn vader de eigenlijke bezieler is, samen met mijn moeder Germaine Swennen, van de papeterie zoals we die vandaag kennen.”
Marc Wagelmans: “Toen in de jaren zestig de zaken uitstekend liepen, besloten twee van de broers om de actieradius van het familiebedrijf te vergroten. Op die manier kwam er een drukkerij bij, waar destijds het gekende Visé-magazine van de persen rolde. De papeterie zelf werd in die hoogdagen gemoderniseerd, helemaal volgens het toen revolutionaire self-service-concept. In 1973 werd zelfs nog verder uitgebreid door het aanpalende pand aan te kopen. In 1975 ben ik dan zelf in onze familiale onderneming gestapt – na een verblijf van drie maanden in Groot-Brittannië om mijn Engels bij te schaven en na mijn legerdienst in Spa –, weliswaar aan de kant van de drukkerij. Toen in 1979 besloten werd om de onderneming in twee te delen, ging de drukkerij naar mijn nonkel en zijn kinderen, terwijl de papeterie onder de hoede kwam van mijn vader, mijn zus en mezelf. Op dat historische moment heeft mijn vader ook duidelijke taal gesproken: óf jij zet de zaak verder, óf ik verkoop heel de boel. Voor alle duidelijkheid, hij heeft mij nooit gedwongen, het was mijn beslissing! Vader is tot in 1983, het jaar dat hij overleden is, actief gebleven achter de schermen.”
A. Wagelmans bestaat uit een papeterie – met ‘carterie’ en digitaal kopieercentrum –, een boekhandel en een lederwarenzaak, alles samengeteld, meer dan 500 m² winkelruimte. In de jaren tachtig werd nog een tweede aanpalend pand bijgekocht waar de steeds maar groeiende lederwarenwinkel in ondergebracht werd – de zaak heeft daarmee drie mooie etalages aan de straatzijde. Gezien de geografisch interessante ligging, krijgt de winkel ook een behoorlijk aantal Nederlandse klanten over de vloer.
Marc Wagelmans: “Het is nooit mijn droom geweest om ‘papetier’ te worden. In eerste instantie had ik mijn zinnen gezet op een ingenieursopleiding, maar uiteindelijk heb ik toch gekozen voor TEW. Een andere droom was om in de Verenigde Staten met een papeterie te beginnen, wat daar toen niet echt gekend was. Maar eigenlijk was ik te veel aan Visé gehecht, een beetje meegegeven met de paplepel vermoed ik, want mijn vader heeft altijd veel gedaan voor Visé. Ik kan dan ook in alle oprechtheid zeggen dat ik deze zaak niet verdergezet heb voor het geld, maar eerder om de familiegeest levendig te houden.”
Marc Wagelmans: “Nu, ik heb me nooit beziggehouden met de vraag ‘is dit nu wat ik graag doe?’. Ik moet die vraag ook niet stellen, want dit is wat ik doe voor de kost én voor de familie. Mijn oudste zoon, Marcel, stapt nu eveneens in mijn voetsporen – de vijfde generatie! –, dus de familiale band blijft bewaard. Het is mijn manier van leven geworden. En dat is evengoed het geval voor mijn nicht Emilie, die mee in de winkel staat, en tot voor kort ook voor mijn zus Josiane, die zich om de ledewaren bekommerde – zij heeft recent een punt gezet achter haar beroepsleven. Naast mijn zoon en mezelf, telt onze zaak vier voltijdse medewerkers en twee halftijdse medewerkers.”
Marc Wagelmans: “Ik doe ongeveer 60 uren per week, en ik ga vooral niet te lang en niet te veel met vakantie. Als ik te lang wegblijf, zal er gegarandeerd wel iets verkeerd lopen. Vroeger draaide ik nog veel meer uren, maar ik heb mijn voet toch een beetje van het gaspedaal genomen. De familie is belangrijk voor mij: wij hingen heel goed aan elkaar. Maar ‘werken’ was toch het voornaamste klokje dat bij ons thuis sloeg. Ik herinner me een keer dat mijn moeder thuis ziek te bed lag, niets ernstigs, en toen ik binnensprong om te vragen hoe het ging, was haar eerste vraag ‘hoe gaat het met de winkel?’.”
In het licht van de 101 jaar die A. Wagelmans bestaat, vindt Marc Wagelmans duurzaamheid een belangrijk uitgangspunt. Zijn moto klinkt even eenvoudig als verhelderend: keuze, kwaliteitsproducten en goede prijzen. Als CPRB-lid heeft hij al meermaals vreugdevol vastgesteld dat zijn prijzen probleemloos de competitie van de grootwarenhuizen kunnen weerstaan.
Marc Wagelmans: “Als je nu diezelfde vraag stelt, ‘hoe gaat het met de winkel?’, dan kan ik daar gematigd positief op antwoorden. We liggen nu, na het derde kwartaal van 2011 een kleine 2% achter op onze resultaten voor dezelfde periode van vorig jaar, maar ik blijf optimistisch gestemd. Belangrijkste vaststelling tot nu toe: de papeterie-activiteiten dalen – bijvoorbeeld veel minder potloden, gommen en passers verkocht –, de boeken dalen, de wenskaarten blijven stabiel, de cadeaus en de lederwaren stijgen. Onze grote assortimenten en onze grote diversiteit, zijn ook onze grootste troef. Ik zie mijn zaak als de grot van Ali Baba: je vindt hier alles, en nog belangrijker, heel het jaar door én ook heel je leven door, vanaf geboorte tot overlijden.”
Marc Wagelmans: “Als lokale papeterie, met klanten binnen een straal van 20 kilometer, komt het er vooral op aan om het vertrouwen te winnen en vast te houden van je klanten. Of laat ik het anders zeggen, wij hebben behoefte aan respect van onze klanten, en andersom respecteren wij onze klanten. Voor mij wil dat onder meer zeggen dat we zes dagen op zeven geopend zijn – enkel op zondag en maandagvoormiddag zijn we gesloten. In ons geval ontzettend belangrijk, want wij moeten het hebben van winkelend cliënteel. Internetbusiness zit er niet echt in, al is het wel zo dat ik mij heel geëngageerd bezighoud met onze website. Ik ben wel een grote ‘believer’ van radio- en televisiereclame. Wij hebben op heel regelmatige basis commercials lopen op de radio – Radio Contact, Nostalgie, RTL en Vivacité –, alsook spots op RTL-tv. Dat zijn voor mij zaken waar ik een haast onmiddellijke return van zie. Datzelfde geldt ook voor mijn samenwerking met CPRB: makkelijk, interessant en zelfs noodzakelijk als je met gezonde marges wilt werken.”
Marc Wagelmans: “Soms denk ik wel eens: dit zou mijn vader nog meegemaakt moeten hebben! Ik kan dan ook als een gelukkig man alleen maar hopen dat mijn zonen over zovele jaren hetzelfde zullen denken. Want van één zaak ben ik overtuigd: we bestaan al meer dan 100 jaar, en we zullen nog lang blijven bestaan. Voor de mensen van Visé is het alvast een geruststelling dat de zoon ook in de zaak staat – hij is beleefd en voorkomend en heeft zo’n beetje de flair van een Franse acteur. Wagelmans ‘for ever’, dát is een mooie gedachte!”
P&B (c) • 01 12 2011 • Paul Andries